We weten allemaal dat de kunst niet de waarheid is. Kunst is een leugen die ons bewust maakt van de waarheid voor zover ons gegeven is de waarheid te verstaan.

Een bekend citaat van Pablo Picasso dat in een flink aantal variaties aangetroffen wordt. Ze hebben alle één gemeenschappelijk begin, Picasso spreekt zijn gehoor aan met 'allemaal'. Dat verbaasde mij want ik behoorde niet bij 'allemaal' en ik wist zeker dat ik niet de enige was. De strekking van het citaat ontging mij volkomen en ik vond het niet van belang genoeg om er mijn hersens mee te pijnigen. ik nam de uitspraak voor zoete koek, interessante egotripperij van een man die door zijn statuur altijd gelijk heeft, dat weet en er vrolijk misbruik van maakt door pseudo wijsheid uit te slaan. Laat maar gaan dus. Echter dat veranderde volkomen toen ik de uitspraak van beroemdste kunstenaar van de voorbije eeuw opnieuw tegenkwam nu in de vorm van een aforisme.

We weten allemaal dat kunst niet waar is. Kunst is een leugen die ons de waarheid doet beseffen, tenminste de waarheid die we gegeven zijn te begrijpen. De kunstenaar moet weten hoe hij anderen kan overtuigen van het waarheidsvolle van zijn leugens.  Als hij alleen maar in zijn  werk laat zien wat hij gezocht heeft .... bereikt hij nooit iets.

Ofschoon de insiders 'allemaal' opnieuw aangesproken werden voelde ik toch dat er met de uitspraak meer
aan de hand was, hij sprak nu direct tegen kunstenaars en daar hoor ik ook bij. Daarmee was de uitspraak nog niet glashelder maar ik voelde mij gedwongen om na te denken over de betekenis ervan, bedoelde Picasso wellicht dat de de kunstenaar de 3-D werkelijkheid omzet in een 2-D plat vlak? Ik vond het te mager. Als een langzaam werkend gif hield het mij in zijn greep, het was er en het bleef er muurvast verankerd in mijn geest. Begrijpen deed ik hem evenwel nog steeds niet. Sterker nog, naarmate ik erover piekerde leek ik er steeds minder van te begrijpen. Wat moet je met leugenachtige kunst die slechts de pretentie heeft echt te zijn … een tantaliserende gedachte. Creëerde ik zonder dat te beseffen leugens of moet je tot de grote kanonnen behoren om echte leugens te schilderen en waren mijn leugens slechts charmante poginkjes daartoe. Was dat alles, dan kon ik daar best mee leven maar er zat nog meer venijn in want die leugens moesten klip en klaar een verborgen waarheid blootleggen voor … de insiders, de groep waarmee ik mij desondanks onverbrekelijk verbonden achtte. Ik wil niet zeggen dat ik er wanhopig van werd maar het leek er verdacht veel op.
Maar als zo vaak in mijn bestaan bracht een terloopse waarneming tijdens een fietstocht mij op het spoor van een mogelijke oplossing, de tekst op een mededelingenbord voor vrachtwagenchauffeurs fungeerde als eye-opener.
   
                                                                              
De tekst op het bord adviseerde de heren chauffeurs een bepaalde route te nemen voor de aflevering van goederen die nodig waren voor de bouw van een aantal kunstwerken. Kunstwerken? Jazeker kunstwerken, tunnels en viaducten die gebouwd werden in de route van de nieuwe spoorlijn tussen Lelystad en Kampen. Wat is er zo kunstig aan een paar betonklompen? Ze waren aardig vormgegeven dat wel maar kunst, ik zag het niet.  Toen plotseling drong het tot mij door, de heren ingenieurs, ontwerpers van de kunstwerken, betitelen hun bouwsels als kunstwerken omdat ze kunst zien als de verzelfstandiging van kunde, hun kundigheid en zo wordt een krap bemeten tunneltje ineens een kunstwerk, simpel en duidelijk.
Maar alles wat met kunst te maken heeft is allerminst simpel want het woord kunst heeft nog een betekenis die diametraal staat tegenover de afleiding van kunde, het woord kunst betekend in dat geval kunstmatig of namaak. We vinden het dan terug als prefix in het woorden kunstgras, kunstgebit, kunstijs en niet te vergeten in het populaire damesspeeltje de kunstpenis.
In het Frans betekent artificielle kunstmatig of namaak en dat geeft mij het gevoel dat alleen het woord l'art eveneens meerdere betekenissen heeft waaronder namaak en zo zijn we weer terug bij de leugen, de miskenning van de waarheid uit Picasso's betoog dat hiermee in één klap duidelijk wordt. Kunstenaars zijn geraffineerde oplichters die de werkelijkheid van het echtte vakkundig moeten omzetten in pretentieus geschilderde leugens met als doel de zintuigen van de beschouwer te begoochelen en hem in de waan te brengen dat hij iets aanschouwt wat echt genoemd mag worden. Een beetje kunstenaar, lid van 'allemaal', weet intussen wel beter, de natuur, het echte, laat zich hoe dan ook niet vangen met wat verf op een stukje linnen, onbegonnen werk. Maar zoals dat gaat, schoorstenen moeten roken, monden worden gevuld en ego's gekoesterd. Daarom niet getreurd, liegen ze 'allemaal' tegen de klippen op.  Ze 'allemaal'? Jazeker want ik hoor er nog steeds niet bij, voorwaarde is immers dat je naar de natuur schildert en dat doe ik als abstract kunstenaar niet. Abstracte kunst is nooit een gekopieerd stukje natuur. Een abstract kunstwerk is uniek en daardoor als enige vorm van kunst echt. Abstracte kunstenaars hebben de leugen niet nodig om hun echte kunst aan de man te brengen.
Hoor ik daar iemand zeggen dat de mensheid bedrogen wil worden?

 

Wuss

11 mei 2015

wow dit is zo diep. respect.


Reageer op dit bericht